Home |    Liên hệ - Góp ý |    Thư viện hình ảnh |    Sơ đồ trang
    
 
Danh mục
    Giới thiệu  
     
    Tổ chức đoàn thể  
     
    Thông tin mới  
     
    Lịch công tác của Bộ môn  
     
    Đào tạo Đại học  
     
    Đào tạo sau Đại học  
     
    Bác sĩ Nội trú Ngoại  
     
    Trường hợp lâm sàng  
     
 
Chấn thương - Chỉnh hình
Thần kinh - Sọ não
Tiết niệu - Nam khoa
Tiêu hóa - Gan mật - Ngoại nhi
Tim mạch - Lồng ngực
 
    Khoa học - Công nghệ  
     
    Thông tin tư liệu  
     
 
 Bài giảng Đại học
 Bài giảng sau Đại học
 Bên cạnh giảng đường
 Liên hệ - Góp ý
 Liên kết website

Trường hợp lâm sàng » Tiêu hóa - Gan mật - Ngoại nhi
Hồi cứu một trường hợp giun đũa trong buồng tim phải của một bệnh nhi
Ngày cập nhật: 11/08/2010 22:02:34

Xin giới thiệu một trường hợp lâm sàng rất hiếm gặp, giun đũa trong buồng tim phải của một bệnh nhi, mà BS Nguyễn Đăng Đội đã được chứng kiến cách đây gần 30 năm.

Chuyện xảy ra lâu lắm rồi khi tôi và BS Lê Thương được Bệnh viện Trung ương Huế cử ra học về Ngoại Nhi ở Viện Nhi Hà Nội trong hai năm 1981-1982. Hàng ngày chúng tôi tham gia giao ban Viện vào đầu giờ, xong vào khoảng 8 giờ 30 là xuống khoa Giãi phẫu bệnh để xem mổ tử thi những bệnh nhi tử vong ngày hôm trước. Hôm đó có hai bệnh nhi ở khoa tiêu hóa tử vong trong đêm trực và được bác sĩ trực chẩn đoán là suy dinh dưỡng độ 3, chết trong tình trạng suy kiệt...Hồi ấy trẻ em suy kiệt và suy dinh dưỡng thì đầy dẫy các khoa phòng trong bệnh viện nên hai đứa trẻ nầy cũng ít ai thắc mắc trong giao ban. Khi  bác sĩ Giải phẫu bệnh mổ trường hợp thứ nhất tôi ghi nhận là trẻ trong ruột đầy giun đũa, thậm chí còn thấy một con giun đang nằm nửa trong nửa ngoài của ruột thừa; tuy nhiên ổ phúc mạc đứa trẻ rất sạch nên có lẽ giun chui thủng ruột thừa xảy ra sau khi đứa trẻ đã tử vong lúc đó có lẽ do thay đổi môi trường sống nên giun đũa chạy lung tung. Từ hiện tượng nầy tôi hồi cứu lại các chẩn đoán của các thầy trước đây mà tôi vẫn nghi nghi hoặc hoặc và đã tìm tài liệu để đọc trong thư viện cũng như trong y văn nhưng không có. Đó là bệnh “thủng ruột do giun”. Thời ấy người ta "cãi nhau" rằng giun không gây thủng ruột được mà do hoại tử ruột vì nguyên nhân nào đó xảy ra trước sau đó giun có sẵn trong ruột mới bò ra...Qua trường hợp mổ tử thi của bệnh nhi nầy đã khẳng định lại là trên những bệnh nhi suy dinh dưỡng vì do thành ruột quá mỏng nên khả năng giun gây thủng ruột là có thể xảy ra...

Trường hợp thứ hai cũng là một cháu suy dinh dưỡng và được bác sĩ trực báo cáo là trẻ chết trong bệnh cảnh ngừng tim đột ngột không rõ lý do,và trên giao ban viện cũng chỉ có hơi thắc mắc một chút là phần lớn bệnh suy dinh dưỡng đều suy kiệt dần dần rồi mới tử vong và đa số là thở yếu dần và ngừng hô hấp trước, tuy nhiên trên một trẻ suy dinh dưỡng thì bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra cả nên rốt cuộc thì chẫn đoán nguyên nhân tử vong cũng không ai thắc mắc gì.
 
Khi vừa mổ bụng thì ghi nhận đầu tiên là đầy giun đũa trong ruột; gan bệnh nhi nầy hơi sần sùi và hơi phì đại chứ không trơn láng như những đưa trẻ khác, ở phần cuống gan bác sĩ ghi nhận ống mật chủ dãn lớn, mở ra bên trong đầy giun đũa nằm thành một bó như bó đũa...Đây là hình ảnh quen thuộc của ÁP XE GAN MẬT QUẢN DO GIUN ĐŨA; hay nói theo danh từ chuyên môn thông dụng thời đó là áp xe gan do giun,và chẩn đoán nầy được xác minh rõ khi người BS giải phẫu bệnh cắt gan ra từng lát mỏng thì thấy bên trong các ống mật chứa đầy giun đũa...Như vậy chẩn đoàn cháu nầy đúng là áp xe gan do giun trên cơ địa suy dinh dưỡng...Tưởng thế là đã yên, ai ngờ khi mở quả tim phía bên phải thì tất cả mọi người đều ồ lên kinh ngạc khi thấy bên trong có hai chú giun đũa còn sống nằm vắt từ tâm thất phải qua van ba lá lên đến tâm nhỉ phải, rất tiếc là lúc đó không có máy hình để ghi lại hình ảnh hy hữu nầy mà đưa đầy đủ lên y văn. Tôi cũng đã gặp một số thầy để hỏi nhưng những câu trả lời của họ không làm cho tôi thỏa mãn hoàn toàn và không giải thích được toàn bộ vấn đề một cách logic. Cho đến nay thì đã gần 30 năm qua rồi, hồi cứu lại vấn đề nầy những người nghe mỗi người đương nhiên sẽ giải thích theo mỗi cách khác nhau khó mà thống nhất được, đó là chưa kể một số sẽ bĩu môi cho là bịa đặt ra...Trên quan điểm là một người thầy giáo y khoa tôi thấy có bổn phận giải thích tường tận cho các đối tượng của mình: đó là những sinh viên y khoa hoặc là những BS trẻ nhưng đã có một số kiến thức cơ bản để có thể hiểu sâu được vấn đề và đồng thời qua đó tôi cũng có cơ hội để ôn lại cho các bạn một số bệnh lý ngoại khoa ở trẻ em do giun đũa gây nên rất thông dụng ở Việt Nam hồi đó nhưng đến bây giờ thì đã đi vào dĩ vãng.
 
Câu hỏi được đặt ra là giun đũa đi theo đường nào để đến được tim phải?
 
1.     Trước tiên chúng ta điểm lại chu trình sống của giun đủa một chút: Bình thường người nhiễm trứng giun đũa sẽ nở thành ấu trùng I rất nhỏ trong ruột, ấu trùng nầy sẽ qua niêm mạc ruột để vào trong hệ tuần hoàn,cụ thể là vào hệ cửa để về tim phải và tất cả ấu trùng I nầy đều bị giữ lại ở phổi, trong giai đoạn nầy những ấu trùng I có thể gây nên một hội chứng viêm phổi nhẹ mà trên y văn người ta thường gọi là hội chứng LOEFLER...
 
2.     Các ấu trùng I sẽ di chuyển dần về phế quản gốc, đến khí quản rồi theo nước bọt nuốt xuống dạ dày rồi ruột non thành ấu trùng II và lớn dần thàng giun đũa trưởng thành mà thường sống thành từng đàn ở ruột non.
 
3.     Thường thì giun đũa chỉ ở ruột non hổng tràng hoặc hồi tràng tuy nhiên cá biệt có nhiều trường hợp giun lên tá tràng chui vào đường mật để gây bệnh giun chui ống mật rất thường gặp ở phụ nữ và trẻ em trước kia. Ngày nay nhờ sự phát triển của ống soi mềm nên đã ứng dụng vào gắp được những chú giun đũa đang chui ống mật một cách rất hiêu quả.
 
4.     Giun đũa lên gan nhiều sẽ gây bệnh áp xe gan mật quản mà ta đã gặp ở bệnh nhi thứ 2 đã kể ở trên. Ngoài ra một số lượng lớn giun đũa mà cùng tập trung trên một đoạn ruột ngắn thì sẽ gây ra tắc ruột do giun đã mổ rất nhiều ở Viện Nhi Hà Nội và Bệnh Viện Việt Đức trước kia, thậm chí có trường hợp số lượng giun gắp được lên đến trên 1000 giun đũa trong một bệnh nhi...
 
5.     Ở trên bệnh nhi thứ 2 này đang có giun đầy trong hệ thống đường mật, nếu như có một đoạn vách chung giữa tĩnh mach trên gan và ống mật bị hoại tử thì giun từ trong đường mật có thể vào tĩnh mạch trên gan rồi về tim phải được...Tuy nhiên câu hỏi đặt ra là nếu có sự thông thương giữa tĩnh mạch trên gan và đường mật thì vì sao bệnh nhi nầy không bị chảy máu đường mật?...Có thể giải thích ở đây có hai lý do: một là do bệnh nhi bị tắc đường mật nên áp lực trong đường mật là cao hơn áp lực trong tĩnh mạch nên máu sẽ không vào đường mật được, hai là do hệ thống đường mật đang bị giun làm tắc nghẽn nên máu không xuống ruột được chăng?...Có lẽ đây là con đường hợp lý nhất theo tôi đã đưa hai con giun đũa về tim phải và gây nên đột tử ở bệnh nhi nầy.
 
Như tôi đã nói từ đầu do không được soi sáng bằng các bằng chứng khoa học chính xác và đầy đủ nên những gì chúng ta bàn luận trên đây cũng vẫn chỉ là giả thuyết mà thôi...
 
Trên đây là hồi cứu của tôi về một biến chứng rất hiếm gặp do ký sinh trùng giun đũa lên tim mà tôi đã gặp và qua đó tôi cũng đã ôn lại cho các bạn về một số các bệnh lý khác cũng do loại ký sinh trùng thông dụng nhất ở Việt Nam này gây ra...      
 

 

Nguyễn Đăng Đội, Bộ môn Ngoại
  Các tin khác

Sinistroposition: A case report of true left-sided gallbladder in a Vietnamese patient
Dãn đường mật bẩm sinh
A 26-Year-Old Man With Abdominal Pain
A 77-Year-Old Man With Suddenly Worsened Abdominal Pain
Ung thư bóng Vater
Những nhầm lẫn trên lâm sàng
Kẹo chocolat, mít, chuối sứ, sỏi túi mật - Những nguyên nhân ''lạ kỳ'' gây tắc ruột cơ học do bít lòng ruột
Thoát vị khe thực quản
A 61-Year-Old Man With Crampy Abdominal Pain
Nang ống mật chủ ở người trưởng thành

Thông báo
   Thông báo thi LS khối lớp Y3EFGH, học kỳ II năm học 2019-2020
   Danh sách Y3ABCD thi lâm sàng ngày 10-11/6/2020
   Thông báo thi LS khối lớp Y3ABCD, học kỳ II năm học 2019-2020
   KHÓA ĐÀO TẠO LIÊN TỤC (CME) VỀ CHẤN THƯƠNG VÙNG CỔ CHÂN VÀ BÀN CHÂN
   Kế hoạch thi tốt nghiệp học phần thực hành cho sinh viên y đa khoa hệ liên thông chính quy, năm học 2018-2019
Lịch giảng dạy lý thuyết
  Lịch giảng LT tuần 26 (Từ 15.8 đến 19.8.2022)
  Lịch giảng LT tuần 25 (Từ 8.8 đến 12.8.2022)
  Lịch giảng LT tuần 23(Từ 25.7 đến 29.7.2022)
  Lịch giảng LT tuần 22 (Từ 18.7 đến 22.7.2022)
  Lịch giảng LT tuần 21 (Từ 11.7 đến 15.7.2022)
Lịch giảng dạy lâm sàng
  Lịch giảng LT tuần 24 (Từ 01.8 đến 05.8.2022)
  Lịch giảng LS tuần từ 10.01 đến 14.01.2022
  Lịch giảng LS tuần từ 03.01 đến 07.01.2022
  Lịch giảng LS tuần từ 27.12 đến 31.12.2021
  Lịch giảng LS tuần 14 (Từ 06.12 đến 10.12.2021)