Home |    Liên hệ - Góp ý |    Thư viện hình ảnh |    Sơ đồ trang
    
 
Danh mục
    Giới thiệu  
     
    Tổ chức đoàn thể  
     
    Thông tin mới  
     
    Lịch công tác của Bộ môn  
     
    Đào tạo Đại học  
     
    Đào tạo sau Đại học  
     
    Bác sĩ Nội trú Ngoại  
     
    Trường hợp lâm sàng  
     
 
Chấn thương - Chỉnh hình
Thần kinh - Sọ não
Tiết niệu - Nam khoa
Tiêu hóa - Gan mật - Ngoại nhi
Tim mạch - Lồng ngực
 
    Khoa học - Công nghệ  
     
    Thông tin tư liệu  
     
 
 Bài giảng Đại học
 Bài giảng sau Đại học
 Bên cạnh giảng đường
 Liên hệ - Góp ý
 Liên kết website

Trường hợp lâm sàng » Tiêu hóa - Gan mật - Ngoại nhi
Hồi cứu một trường hợp xoắn hoại tử ruột non do giun đũa
Ngày cập nhật: 24/08/2010 21:53:56

 

BS Nguyễn Đăng Đội hồi cứu lại một trường hợp lâm sàng cách đây đã 23 năm. Có lẽ bây giờ bệnh cảnh này đã trở nên hiếm gặp, nhưng thời kỳ đó tắc ruột do giun, viêm ruột hoại tử ở trẻ em...là rất thường gặp. BM Ngoại xin giới thiệu để bạn đọc có một cái nhìn về một giai đoạn của nền y tế và y học nước nhà.
 
Những bệnh lý ngoại khoa do giun đũa gây ra trên người là rất phong phú trong những năm của thập kỷ 80 thế kỷ XX (cách đây gần 30 năm) khi mà nền kinh tế của nước nhà đang còn lao đao trong thời kỳ hậu chiến. Trong những năm đó tỷ lệ nhiễm giun đũa ở trẻ em rất cao, do quy trình sử dụng bừa bãi phân người trong nông nghiệp chưa qua xử lý đầy đủ đúng tiêu chuẩn cũng như do quá trình xử lý phân nước rác chưa được triệt để hoàn toàn...
 
Bệnh giun sán là một bệnh của nghèo đói, hầu hết những trường hợp chúng tôi gặp đều sống ở nông thôn. Tôi xin kể cho các bạn về một biến chứng ngoại khoa khá nặng nề do giun đũa gây nên ở một bệnh nhi ở vùng nông thôn ngoại ô của Huế mà tôi đã mổ cấp cứu trong phiên trực...
 
Chuyện xảy ra vào khoảng năm 1987 tức là 5 năm sau khi tôi đã học ngoại nhi từ Hà Nội về. Hôm đó là phiên trực của tôi, phòng cấp cứu Nhi mời tôi sang hội chẩn một trường hợp nghi BỤNG NGOẠI KHOA. Đó là bệnh nhi nam khoảng 12 tuổi vào viện trong tình trạng choáng nhiễm độc. Khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhi đau bụng cách đã 3 ngày, đau bụng kèm nôn mửa nhiều, nhưng không đi cầu được, gia đình có mời y tá tư đến xem và được chẩn đoán đau bụng giun, có cho thuốc giảm đau và thuốc xổ giun. Ngày tiếp theo bệnh nhân vẫn tiếp tục đau bụng và nôn mửa. Gia đình thấy cháu nặng hơn nên cho nhập viện. Trẻ vào cấp cứu nhi trong tình trạng sốc, vẻ mặt hốt hoảng, tay chân quờ quạng, nhiễm độc rõ, ra nhiều mồ hôi, chân tay lạnh, bụng chướng không đều. Trên X-quang bụng thấy bụng mờ đều, không có mức hơi nước nhưng phần giữa bụng có các quai ruột dãn và chứa nhiều đường viền như những đường ray xe lửa.
 
Qua bệnh cảnh trên trẻ được chẩn đoán “choáng nhiễm độc do xoắn ruột hoại tử khả năng do giun ” và được chuyển mổ cấp cứu với tiên lượng rất nặng nề.
 
Khi mới vào ổ bụng đã có mùi thối của ruột hoại tử bay ra khắp phòng mổ, một quai hỗng tràng dài 40 cm bị xoắn mạc treo 1 vòng theo chiều kim đồng hồ, đã hoại tử tím đen, trong lòng quai ruột chứa đầy giun đũa. Tiến hành cắt bỏ nhanh quai ruột xoắn hoại tử, nối ruột tận-tận... Sốc vẫn tiếp diễn, mặc dù được hồi sức tích cực nhưng sốc vẫn không hồi phục và bệnh nhân tử vong sau mổ 4 giờ tại phòng hập phẫu...
 
BÀN LUẬN:  Từ một căn bệnh đơn giản và thường gặp vào thời đó là bán tắc ruột do giun mà do không được điều trị và theo dõi thì sẽ có thể xảy ra nhiều biến chứng nặng nề và nguy hiểm như bệnh nhi trên đây. Chúng ta thử điểm qua một vài đặc điểm lâm sàng của bán tắc ruột do giun thời đó:
 
1.     Khi còn là sinh viên Y4 (năm 1976), khi đi thực tập tại khoa Nhi, tôi thấy lúc đó có nhiều cháu vào nằm viện với chẩn đoán của phòng khám là ĐAU BỤNG GIUN. Khi giảng bài cho sinh viên thầy BÌNH A (thầy Bùi An Bình - BMNg) đã cười và nói với chúng tôi là: “Không có bệnh đau bụng giun, bệnh nhi chỉ nhập viện khi có các biến chứng do giun gây ra mà thôi, chứ giun đũa thì người Việt nam nào chả có...”. Vì vậy thầy Bình A chỉ cho phép chúng tôi chẩn đoán biến chứng thôi,ví dụ: “BÁN TẮC RUỘT DO GIUN”...Và từ đó chẩn đoán nầy trở nên thông dụng và thay cho chẩn đoán chung chung là ĐAU BỤNG GIUN trước đó.
 
2.     Bán tắc ruột do giun thực ra là một tắc ruột không hoàn toàn mà trong Y văn tiếng Pháp vẫn dùng là SUB-OCCLUSION. Chẩn đoán rất đơn giản dựa trên triệu chứng trẻ đau bụng, có thể nôn hoặc không, sờ bụng thì có một hoặc nhiều búi giun.
 
3.     Bệnh có thể nằm điều trị ở khoa Nhi hoặc khoa Ngoại và hình như bệnh nầy được phòng khám xếp vào loại TẠP BỆNH.
 
4.     Ở khoa Ngoại những bệnh nhi này được áp dụng một phác đồ điều trị duy nhất là dùng thuốc giảm đau và thụt tháo đại tràng bằng dung dịch bồ kết pha loãng. Tôi cũng không biết rõ phương pháp điều trị nầy do ai khởi xướng nhưng thực tế lâm sàng cho thấy là rất hiệu quả. Có nhiều cháu tưởng đã mổ đến nơi nhưng khi thụt bồ kết thì trẻ đi ra hàng trăm giun đũa và hết đau. Tôi cũng đã đem kinh nghiệm nầy ra áp dụng ở Viện Nhi Hà Nội. Hôm đó tôi có một người bạn ra học Đại Học Sư Phạm I Hà Nội, vợ bồng con nhỏ ra thăm ai ngờ cháu lên cơn đau bán tắc ruột do giun...Cháu vào điều trị ở Viện Nhi và các BS ở đó chuẩn bị mổ theo phác đồ...Lúc đó tôi đề nghị phương pháp thụt đại tràng bằng dung dịch bồ kết, các đồng nghiệp ở Viện Nhi đều cười tôi, riêng chỉ có bố bệnh nhi là tỏ ra tin tưởng và đứng ra xin coi như điều trị thử nếu không kết quả thì mổ sau cũng chưa muộn...Và thế là phương pháp thụt bồ kết lần đầu tiên áp dụng tại Viện Nhi Hà nội với  kết quả là cháu đi ra rất nhiều giun đũa và hết đau, ra viện ngay ngày hôm sau. Tuy nhiên kết quả nầy chỉ đem lại niềm vui cho gia đình bệnh nhi thôi còn các BS Viện Nhi thì không tin tưởng, họ cho đó chỉ là sự ngẫu nhiên thôi nên họ vẫn áp dụng phương pháp mở ruột lấy giun như cũ.
 
5.     Về liều lượng thì cũng rất chung chung: 3 quả bồ kết cho 1 lít nước, tôi cũng không biết liều lượng này là theo nghiên cứu của ai nhưng theo kinh nghiệm nhân gian thì với liều lượng nầy thì gội đầu rất hiệu quả. Cũng không có ai nghiên cứu liều độc của bồ kết trên người, chỉ có kinh nghiệm nhân gian là người uống nhầm bồ kết gội đầu thường không ai chết mà chỉ “say” với triệu chứng nôn mửa, chảy nước giãi nhiều và phải nằm ít nhất 12 giờ sau mới hết.
 
6.     Và như vậy thì tác dụng của dung dịch bồ kết trên giun đũa là như thế nào? Theo tôi thì có hai tác dụng, thứ nhất là thụt tháo bồ kết có tác dụng làm trơn đường và tống sạch phân làm dễ cho việc tống xuất những con giun, thứ hai là dung dịch bồ kết có thể đi qua van Bauhin vào hỗng hồi tràng và làm cho giun đũa bị say. Chúng ta đều biết cơ chế chính của các loại thuốc xổ giun đũa là làm tê liệt thần kinh cơ của giun làm giun không chống cự lại với nhu động ruột mà bị tống ra ngoài. Ở đây có lẽ giun đua bị say dung dịch bồ kết nên chúng rã ra từng đám và bị tống ra ngoài.
 
7.     Những điều chúng ta nói trên đây nếu muốn được thừa nhận và áp dụng rộng rãi thì phải cần được nghiên cứu đầy đủ trên cơ sở khoa học và thực nghiệm...Tiếc thay cho đến nay vẫn không thực hiện được.
 
Tóm lại, qua bệnh nhi tắc ruột do giun đũa có biến chứng xoắn ruột tôi đã lần lượt mô tả diễn tiến lâm sàng của bệnh đồng thời nói một cách tường tận cho các bạn về phương pháp điều trị thụt tháo đại tràng bằng dung dịch bồ kết pha loãng, một phương pháp điều trị hiệu quả mà khoa Ngoại Bệnh viện Huế trước kia đã áp dụng.
 

 

Nguyễn Đăng Đội, Bộ môn Ngoại
  Các tin khác

Sinistroposition: A case report of true left-sided gallbladder in a Vietnamese patient
Dãn đường mật bẩm sinh
A 26-Year-Old Man With Abdominal Pain
A 77-Year-Old Man With Suddenly Worsened Abdominal Pain
Ung thư bóng Vater
Những nhầm lẫn trên lâm sàng
Kẹo chocolat, mít, chuối sứ, sỏi túi mật - Những nguyên nhân ''lạ kỳ'' gây tắc ruột cơ học do bít lòng ruột
Thoát vị khe thực quản
A 61-Year-Old Man With Crampy Abdominal Pain
Nang ống mật chủ ở người trưởng thành

Thông báo
   Thông báo thi LS khối lớp Y3EFGH, học kỳ II năm học 2019-2020
   Danh sách Y3ABCD thi lâm sàng ngày 10-11/6/2020
   Thông báo thi LS khối lớp Y3ABCD, học kỳ II năm học 2019-2020
   KHÓA ĐÀO TẠO LIÊN TỤC (CME) VỀ CHẤN THƯƠNG VÙNG CỔ CHÂN VÀ BÀN CHÂN
   Kế hoạch thi tốt nghiệp học phần thực hành cho sinh viên y đa khoa hệ liên thông chính quy, năm học 2018-2019
Lịch giảng dạy lý thuyết
  Lịch giảng LT tuần 26 (Từ 15.8 đến 19.8.2022)
  Lịch giảng LT tuần 25 (Từ 8.8 đến 12.8.2022)
  Lịch giảng LT tuần 23(Từ 25.7 đến 29.7.2022)
  Lịch giảng LT tuần 22 (Từ 18.7 đến 22.7.2022)
  Lịch giảng LT tuần 21 (Từ 11.7 đến 15.7.2022)
Lịch giảng dạy lâm sàng
  Lịch giảng LT tuần 24 (Từ 01.8 đến 05.8.2022)
  Lịch giảng LS tuần từ 10.01 đến 14.01.2022
  Lịch giảng LS tuần từ 03.01 đến 07.01.2022
  Lịch giảng LS tuần từ 27.12 đến 31.12.2021
  Lịch giảng LS tuần 14 (Từ 06.12 đến 10.12.2021)